การริเริ่ม / หลักคิด
จุดเริ่มต้นและแนวคิดที่เป็นรากฐานของโครงการ
ประเทศไทยประสบปัญหาที่เป็นพหุปัจจัย โดยอาจมองว่าเป็นปัญหาทางเศรษฐกิจที่ซบเซามาอย่างต่อเนื่อง ที่นำไปสู่ปัญหาสังคม รวมทั้งปัญหาด้านการเมืองที่อาจมีรากเหง้ามาจากความขัดแย้งทางความคิดจนเกิดสังคมที่แตกแยก แต่ไม่สามารถหาแนวทางแก้ปัญหาได้ แต่ทั้งหลายนี้ หากขุดลึกลงไปจะพบรากเหง้าของปัญหาอีกชั้นหนึ่ง คือ ปัญหาหลักของเศรษฐกิจคือการขาดนวัตกรรมซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการเสียเปรียบทางการค้า เนื่องจากอุตสาหกรรมของประเทศไม่สามารถพึ่งตนเองได้ จำเป็นต้องนำความรู้และนวัตกรรมเข้ามาจากต่างประเทศ
อีกด้านหนึ่ง ประชาชนที่ไม่ลงรอยทางความคิดที่เป็นปัญหาทางการเมืองที่ยังไม่ปรากฏทางออกเชิงสร้างสรรค์ แต่ขุดลึกลงไปกว่านั้น ทั้งหมดนี้เกิดมาจากการคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ที่มีระบบคิดแบบเผชิญหน้า บรรดาปัญหาต่างๆ เหล่านี้ ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ และด้านสังคม ต่างเป็นผลผลิตของระบบการศึกษาที่อ่อนแอไร้คุณภาพ
ดังนั้นสิ่งที่ประเทศไทยต้องการเป็นอย่างยิ่งคือการเร่งพัฒนาการศึกษา เพื่อให้เป็นเครื่องมืออันทรงประสิทธิภาพสำหรับสร้างทรัพยากรมนุษย์
หากคิดว่าไม่ทันสำหรับปัจจุบัน อย่างน้อยก็เพื่อประเทศไทยยุคใหม่ที่มีอนาคตอันสดใสกว่าสำหรับลูกหลานของไทย แต่กระบวนการปฏิรูปการศึกษาของไทยเท่าที่ผ่านมา ยังเป็นการพายเรือในอ่าง ยังไม่มีทางออกที่ชัดเจน กลไกต่างๆ ที่มีอยู่ไม่สามารถให้แสงสว่างและเป็นทางออกได้ รูปธรรมของวิธีการ และการกระทำที่เป็นการแก้ไขปัญหาการศึกษายังไม่เคยปรากฏเป็นที่ชัดเจน
ศูนย์ผู้เชี่ยวชาญฯ มีความห่วงใยอนาคตของชาติ และเห็นว่าหากปล่อยประเทศไทยไว้ให้จมปลักต่อเนื่องไปเช่นนี้ สภาพของรัฐอันล้มเหลวก็จะเกิดขึ้นโดยสัมบูรณ์ คณะผู้เสนอโครงการเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่สัมผัสระบบการศึกษาไทยมาทุกระดับ มองเห็นปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้น จึงประสงค์ที่จะรวมตัวกันในลักษณะของกลุ่มขับเคลื่อนทางความคิด หรือ Think Tank ด้านการศึกษา ที่จะดำเนินการวิจัยด้วยรูปแบบและระเบียบวิธีที่หลากหลาย เพื่อติดตามวิเคราะห์สถานการณ์ รวบรวมสรรพปัญญา และตัวอย่างที่สามารถปฏิบัติได้ และนำเสนอต่อสังคมและหน่วยงานที่เกี่ยวของในภาคส่วน ทุกระดับ ตั้งแต่หน่วยย่อยไปถึงระดับนโยบายและการเมือง
โดยจะฉกฉวยทุกโอกาสที่สามารถกระทำได้ ทั้งในลักษณะของโครงการ แนวคิด หรือแนวทางที่ทำให้เกิดการดำเนินการแบบเบ็ดเสร็จ หรือเป็นเพียงเสี้ยวส่วน โดยการดำเนินการของศูนย์ฯ จะระดมทรัพยากรและผู้เล่นจากหลากหลายแหล่ง และจะติดตามผลที่เกิดขึ้นและการเปลี่ยนแปลงที่ได้ต่อไป นำมาประกอบวิเคราะห์ว่าส่วนใดของภาพใหญ่ที่ได้ดำเนินการไปแล้ว และมีส่วนใดที่จะต้องขับเคลื่อนต่อ และในโอกาสหรือวาระใด หรืออีกนัยหนึ่ง คณะผู้เชี่ยวชาญชุดนี้จะเป็น คณะอิสระที่เฝ้าระวัง ปลุกระดม ช่วยเหลือ แม้แต่ต้องลงไปดำเนินการ ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของการศึกษาไทย จนนำไปสู่ระบบที่สามารถให้การศึกษาที่มีคุณภาพสูง สามารถสร้างทรัพยากรมนุษย์ของประเทศไทยที่สูงด้วยคุณภาพต่อไป เพื่อให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากหุบเหวแห่งสารพัดปัญหาและความล้าหลังด้านต่างๆ ในที่สุด